James Ravilious ve Chris Chapman’ın yarım asra yayılan çalışmaları, güçlü belgesel fotoğrafın teknik ustalıktan çok güven, sabır ve insanlarla kurulan uzun soluklu ilişkiler üzerine inşa edildiğini gösteriyor. Bu sergi, zamana direnen fotoğrafın gerçek sırrını gözler önüne seriyor.
Yakında açılacak bir sergide yer alan fotoğraflardan birinde, eski paltolar giymiş iki çiftçi aynı halata asılarak hasta bir koçu, eski ve yıpranmış teneke bir küvetin içinde çamurlu bir tarladan geçiriyor. Arkalarındaki çit setinin üzerinden onları izleyen küçük koyun sürüsü ise olup bitenlerden tamamen habersiz görünüyor.
Bu, James Ravilious‘un en iyi hâli: Ne dramatizasyon var ne de sahneleme. Yalnızca elinde bir Leica fotoğraf makinesiyle doğru tarlada bulunması ve o anı bekleyecek sabra sahip olması sayesinde yakalanmış, kırsal yaratıcılığa ait bir an.
Bana göre A Photographic Friendship: James Ravilious and Chris Chapman sergisinin asıl meselesi de tam olarak bu sabır.
1 Ağustos’ta İngiltere’nin Bideford kentindeki The Burton’da açılacak sergi, iki fotoğrafçının çalışmalarını küratörler tarafından hazırlanan 15 görsel diyalog üzerinden eşleştiriyor. Bir sonraki karenin peşinden koşmaya takıntılı bir sektörde, onlarca yıl boyunca sessizce ve gösterişten uzak biçimde sürdürülen belgesel çalışmaların hâlâ bir karşılığının olduğunu bilmek memnuniyet verici.
Çünkü buradaki asıl hikâye bu. İngiltere’nin güneybatısındaki aynı bölgede, toplamda yaklaşık 50 yıl boyunca çalışan ve birbirlerini bir kez bile rakip olarak görmeyen iki adam.
Bu çalışmalar neden zamana direndi?
Ravilious, Beaford Arts’ın arşiv projesi için fotoğraf çekmek üzere 1972 yılında Devon’a taşındı. Zamanla, yok olmakta olduğunu gördüğü kırsal yaşam biçimini belgeleyen 80.000’den fazla negatif biriktirdi.
Chapman ise 1976 yılında birkaç kilometre uzaklıktaki Throwleigh’e yerleşti ve fotoğraf makinesini bu kez Dartmoor’a çevirdi: çiftlikler, şapeller, şap hastalığı, köy salonları.
Her iki isim de aynı dönemde, aynı bölgede ve genel olarak aynı konuyu belgeliyordu. Ancak bunu bir tehdit olarak görmek yerine, birbirlerinin varlığını bir tür yol arkadaşlığı olarak değerlendirmiş gibiler.
Günümüzde belirli nişler, kişisel markalar ve pazara ilk giren olmanın avantajı üzerinden düşünmeye şartlandırılan profesyonel fotoğrafçılar için bu yaklaşım tuhaf ve eski moda görünebilir. Ancak her iki arşivin de bugüne kadar ayakta kalmasının nedenlerinden biri, muhtemelen tam olarak budur.
İki fotoğrafçı da daha önce kimsenin bulmadığı bir bakış açısının peşinde değildi. Aslında herkesin görebildiği bir konu üzerinde derinlik arıyorlardı. Bu ise çok daha uzun zaman alır ve taklit edilmesi çok daha zordur.
Güvenin Önemi
Ravilious, çoğunlukla eski ve kaplamasız objektiflerle kullandığı bir Leica telemetre fotoğraf makinesi ile çalışıyor ve negatiflerine kendine özgü gümüş tonlu görünümünü kazandıran telafi edici bir banyo süreci uyguluyordu. Bu hoş bir teknik ayrıntı olabilir, ancak fotoğrafların etkileyici olmasının asıl nedeni bu değil.
Fotoğraflar etkileyici çünkü örneğin Mary Wedlake, düğün kutlamasında elinde bir bardak bira ile kadeh kaldırırken kahkahalar atarken kameraya poz vermiyor. Bu, objektif seçiminden kaynaklanan bir durum değil; köy salonlarında ve çiftlik kapılarında yıllar boyunca tanınan, güven veren ve tehdit oluşturmayan bir fotoğrafçı olmanın sonucu.
Chapman’ın Moretonhampstead’deki bir veteriner kliniğinde sargılı bir terrieri kucağında tutan kadını gösteren fotoğrafı da aynı niteliği taşıyor. Açık söylemek gerekirse, her iki arşivde de insanlar sanki “biraz kıpırdamadan durur musunuz?” denilmiş gibi görünmüyor.
Bu Neden Önemli?
Bu sergiyi “nostalji” olarak etiketlemek kolay: siyah-beyaz Devon manzaraları, saz çatılı yuvarlak yapılar ve geride kalmış kırsal İngiltere. Ancak bence burada, günümüzde belgesel ya da portre fotoğrafçılığı yapan herkes için çok daha derin bir ders var.
Hiçbir fotoğrafçı bir hikâyeyi hızlıca çekip gitmek için bölgeye uğramadı. Konularıyla birlikte yaşadılar, aynı çiftliklere ve aynı ailelere yıllarca geri döndüler. Fotoğrafların zaman içinde doğal biçimde birikmesine izin verdiler; tek bir öğleden sonra zorla tamamlanacak bir seri üretmeye çalışmadılar.
Bunu bir editöre ya da yayıncıya satmak, tek bir çarpıcı fotoğrafı sunmaktan çok daha zordur (inanın, bunu biliyorum). Ama insanlar elli yıl sonra bile duvarlarına asmak isteyecekleri bir arşiv ancak bu şekilde ortaya çıkıyor.
A Photographic Friendship: James Ravilious and Chris Chapman, 1 Ağustos–4 Ekim tarihleri arasında İngiltere’nin Devon bölgesindeki Bideford’da bulunan The Burton’da ziyaret edilebilir. Sergi ücretsizdir.