Stanley Greenberg’in Waterworks projesi, New York’un görünmeyen su altyapısını üç on yıla yayılan kapsamlı bir fotoğraf çalışmasıyla belgeliyor. Rezervuarlardan su kemerlerine, tünellerden arıtma tesislerine kadar uzanan bu dev sistem, büyük format siyah-beyaz fotoğraflarla kentin gizli mühendisliğini ortaya çıkarıyor.
Stanley Greenberg’in Waterworks adlı kitabı, New York şehrinin su sistemini konu alan kapsamlı bir fotoğrafik portre sunuyor. 1992 ile 2024 yılları arasında çekilmiş 362 siyah-beyaz fotoğraftan oluşan çalışma, kentin devasa su altyapısını gözler önüne seriyor.
Yaklaşık otuz yıllık bir sürecin ürünü olan kitap, suyun şehre nasıl ulaştığını ve şehirden nasıl ayrıldığını sağlayan çoğu zaman görünmez kalan altyapıyı takip ediyor: rezervuarlar, su kemerleri, tüneller, kontrol yapıları, pompa istasyonları, su depoları, atık su arıtma tesisleri, yağmur suyu sistemleri ve bakım kapakları. Katlanabilir bir harita ise New York eyaletinin kuzeyinden şehrin dış ilçelerine kadar uzanan 400’den fazla noktayı göstererek projenin coğrafi ölçeğini ortaya koyuyor.
Stanley Greenberg, Waterworks: New York’un Dev Su Altyapısının Fotoğrafik Portresi
Greenberg, New York Çevre Koruma Departmanı’nda (DEP) çalışırken şehrin su sistemlerini yakından görme fırsatı buldu. Daha sonra kurumun uzun süre ihmal edilmiş arşivlerini kataloglamak için geri döndü. Bu arşiv, 1840 yılına kadar uzanan yaklaşık 10.000 fotoğraf ve çizimden oluşuyordu. Aynı dönemde şehrin gizli kalmış su yapılarının bir kısmını belgeleyen Invisible New York adlı kitabı üzerinde çalışmaya başladı. Greenberg yıllarca şehrin su sistemini fotoğraflamak için izin talep etti ancak talepleri reddedildi. Nihayet 1997’de erişim izni verildi ve çalışmasını 2001’de tamamladı — bu tarih, 11 Eylül saldırılarından yalnızca birkaç ay öncesine denk geliyordu. Saldırılardan sonra şehir altyapısına erişim büyük ölçüde kapatıldı. Waterworks ilk kez 2003 yılında yayımlandı. DEP başlangıçta kitabın yayımlanmasını engellemeye çalışsa da daha sonra 200 adet satın aldı.
Waterworks 2003’te yayımlanmış olsa da Greenberg’in bu sistem üzerine araştırması burada sona ermedi. Başka kitaplar yayımladıktan sonra yeniden New York’taki su altyapısını fotoğraflamaya döndü. Bu kez amacı, şehrin günlük yaşamında göz önünde olmasına rağmen çoğu insanın fark etmediği su sistemine ait yüzeydeki işaretleri belgelemekti. Şehir planlama belgelerini, mülkiyet kayıtlarını ve eski-yeni haritaları inceleyen Greenberg, üç ana su dağıtım tünelinin güzergâhlarını yürüyerek takip etti ve eyaletin kuzeyindeki bazı su kemerlerini bisikletle kat etti.
Fotoğrafların kendisi de en az konu aldığı sistem kadar büyük bir çabayı temsil ediyor. Büyük format siyah-beyaz çekimlerle hazırlanan görüntüler; Croton Barajı, High Bridge Tower, Neversink Stilling Basin ve Shandaken Tüneli gibi devasa yapıları tüm ihtişamıyla gösteriyor. Yükselen su kanalları, geniş odalar ve dev boruların geometrisi bu fotoğraflarda etkileyici bir mimari estetikle ortaya çıkıyor. Greenberg’in yaklaşımı hem disiplinli hem de saygı dolu; insan yapımı bu mühendislik harikalarının ölçeğini ve güzelliğini vurgulayan güçlü bir görsel dil sunuyor.
Kitaba Larry Buchanan tarafından tasarlanan basılı bir harita eşlik ediyor ve bu harita şehirde ve eyaletin kuzeyinde yer alan 400’den fazla noktayı gösteriyor. Daha ayrıntılı bir versiyonu çevrim içi olarak da erişilebilir. Bu harita, sistem için ücretsiz bir saha rehberi işlevi görüyor. Basılı harita daha sade ve estetik bir tasarım sunarken, çevrim içi versiyon daha ayrıntılı konum bilgileri içeriyor. Birlikte değerlendirildiğinde, New York’un su altyapısının kapsamını belgelemeye yönelik onlarca yıllık bir çabanın parçası oldukları görülüyor — tıpkı su sistemi gibi, bu çalışma da hâlâ gelişmeye devam ediyor.
Greenberg şöyle yazıyor: “New York şehrinin su sistemi son derece geniş ve karmaşık. Ancak temelde birkaç ana işleve ayrılabilir: suyun toplanması, taşınması ve dağıtılması ile arıtılması.”
Su, yağmur ve kar erimesiyle oluşarak 18 farklı rezervuarda toplanır. Daha sonra su kemerleri aracılığıyla şehre taşınır ve şehre ulaşmadan önce üç büyük rezervuarda depolanır. Buradan üç ana tünel aracılığıyla ana su hatlarına, daha küçük borulara ve sonunda şehirdeki tüm binalara dağıtılır. Atık su ise yağmur suyuyla birlikte kanalizasyon sisteminden arıtma tesislerine gider ve ardından yeniden şehir çevresindeki su yollarına karışarak döngüsünü sürdürür.
Belgesel fotoğraf geleneğine dayansa da Waterworks, aynı zamanda erişim, emek ve kent yaşamının temelini oluşturan çoğu zaman görünmeyen sistemler üzerine bir düşünme alanı da sunuyor. Greenberg bu altyapıyı yalnızca teknik bir sistem olarak değil; siyasi iradenin, kamu yatırımlarının ve kolektif hafızanın bir yansıması olarak görmemizi sağlıyor. Kitap, hem bir sistemin hem de sürekli değişen bir şehrin görsel kaydı niteliğinde.
Waterworks, KGP tarafından yayımlandı.