Gökyüzünde Başladı, Felaketle Bitti: Nadar’ın Çılgın Balon Yolculuğu

Nadar, yalnızca fotoğrafın değil, gökyüzünün de sınırlarını zorlamak istedi. Devasa balonu Le Géant ile çıktığı yolculuk, havadan fotoğrafçılığın geleceğini değiştirebilirdi. Ama bu deney, kontrolün kaybedildiği, kilometrelerce süren bir sürüklenme ve neredeyse ölümle sonuçlanan bir felakete dönüştü.

Le Géant, fotoğrafın öncülerinden Félix Nadar’ın havadan görüntüleme hayalini gerçekleştirmek için kullandığı, 60 metreye yaklaşan devasa bir gaz balonuydu. Ancak bu iddialı girişim, 40 kilometreyi aşan bir sürüklenme kazasıyla ve eşinin nehre savrulmasıyla sonuçlandı.

Takvimler Ekim 1863’ü gösteriyordu. Le Géant, yalnızca ikinci yolculuğuna çıkmak üzereydi. İlk uçuşu, bir milyon Parislinin izlediği kalabalık önünde gerçekleşmiş, ancak sadece 15 dakika sürmüştü.

Nadar’ın vizyonu ise çok daha büyüktü. Ona göre balonlar yalnızca havadan fotoğraf çekmek için bir araç değil, aynı zamanda geleceğin hava ulaşımının temeli olabilirdi. Bu nedenle Le Géant’in sepeti iki katlı olarak tasarlanmıştı: içinde bir karanlık oda, mutfak, baskı makinesi, 12 yatak, tuvalet ve bir şarap mahzeni bulunuyordu. Üst güverte ise yolcuların manzarayı izleyebileceği bir alan sunuyordu. Adeta gökyüzünde süzülen bir evdi.

Karanlık oda zorunluydu. Çünkü Nadar, çekilen fotoğrafların anında banyo edilmesini gerektiren ıslak kolodyon tekniğini kullanıyordu. İlk denemeleri, balondan sızan gazın sepete dolarak hassas fotoğraf plakalarını bozması nedeniyle başarısız olmuştu.

Anika Burgess’in Flashes of Brilliance adlı kitabına göre, ikinci yolculuk başlangıçta oldukça iyi gidiyordu. Nadar’ın eşi Ernestine’in de aralarında bulunduğu dokuz yolcu, bir gün boyunca havada kaldı. Ertesi sabah gözlem güvertesinde kahve ve kruvasan eşliğinde keyifli bir an yaşadılar. Her şey sakin ve huzurluydu — ta ki felaket başlayana kadar.

Bazı anlatımlara göre balon alçalmaya başladığında Nadar, bir bulut kütlesini deniz sanarak panikledi ve valfi açtı (o sırada Belçika üzerindeydiler). Bir başka teoriye göre ise iniş çok hızlı gerçekleştirildi. Her ne olduysa, valf hattı koptu ve balonu tekrar yükseltecek yeterli ağırlık boşaltılamadı.

Havacılar iki demir kanca attı, ancak sepet yere çarpıp tekrar yükselirken bu kancalar da koptu.

“Balon birkaç kez daha 25 ila 40 metre yüksekliğe fırladıktan sonra tekrar yere çakıldı,” diye yazar Burgess.

“Sonraki 40 kilometre boyunca sepet, kısmen şişik balon tarafından sürüklendi; ağaçların ve çitlerin içinden geçerek parçalandı. Bir noktada bir tren hattına yaklaştılar. Üzerlerine hızla gelen ekspres trenle çarpışmamaları, yalnızca makinistin onları fark edip treni yavaşlatması sayesinde oldu.”

Balon tamamen durmadan hemen önce, içlerinden bir gazeteci kendini aşağı attı. Nadar’ın bacağı kırıldı, başka bir yolcunun kolu kırıldı ve ayak bileği çıktı. Eşi Ernestine ise sepetten fırlayarak nehre düştü — ve neredeyse boğuluyordu.

Bu olay Nadar için ağır bir maddi kayıp oldu. Balonu onardı ancak 1867’de satmak zorunda kaldı. Le Géant ile çekilmiş fotoğraflar varsa bile günümüze ulaşmadı. Hayatı boyunca birkaç başarılı hava fotoğrafı çekmeyi başardı, ancak balonlarla hava taşımacılığı vizyonu hiçbir zaman gerçeğe dönüşmedi.