Oasis fotoğrafı telif davasında fotoğrafçı Justin Thomas, Liam ve Noel Gallagher’ı 1995’te görüntülediği karenin izinsiz biçimde tabloya dönüştürüldüğünü savunuyor. Yaklaşık 2 milyon dolara satılan eser, şimdi kapsamlı bir hukuk mücadelesinin merkezinde.
Bir müzik fotoğrafçısı, İngiliz rock grubu Oasis’i gösteren fotoğrafının bir tabloya dönüştürüldüğünü ve bu eserin yaklaşık 2 milyon dolara satıldığını belirterek dava açtı.
Rock fotoğrafçısı Justin Thomas, çağdaş sanatçı Elizabeth Peyton’a karşı telif hakkı ihlali davasını 20 Ağustos’ta New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi’nde açtı. Thomas, Peyton’ın tablosunda Oasis üyeleri Liam ve Noel Gallagher’ın öpüştüğü fotoğrafının neredeyse bütün unsurlarının kopyalandığını öne sürüyor. Peyton’ın tablosu mayıs ayında Sotheby’s tarafından 1 milyon 920 bin dolara satıldı.
Copyright Lately tarafından aktarılan bilgilere göre Thomas, fotoğrafı 1995’te Londra’daki Earl’s Court’ta düzenlenen bir parti sonrasında çekti. Görüntü, sık sık anlaşmazlıklarıyla gündeme gelen Liam ve Noel Gallagher arasındaki nadir bir yakınlık anını kaydediyordu. Fotoğraf daha sonra siyah-beyaz olarak Thomas’ın Oasis fotoğraf kitabının kapağında kullanıldı.
Peyton, 1996’da kardeşlerin aynı öpüşme anını gösteren bir yağlıboya tablo hazırladı. Fotoğrafları ve mevcut görselleri çalışmalarında sıklıkla kullanan sanatçının Earl’s Court (Liam + Noel) adlı eseri, Thomas’ın fotoğrafındaki kompozisyonu yakından izliyor. Tablo ile fotoğraf arasındaki bağlantı yıllardır kamuoyunda da dile getiriliyor. Sanat danışmanı Todd Levin, 1998’de 12 bin dolara sattığını belirttiği tabloyu ve fotoğrafı yakın zamanda sosyal medyada yan yana paylaşarak eserin Gallagher kardeşlerin bir fotoğrafını yeniden ürettiğini yazdı.
Fotoğrafın “Birebir Kopyası” Olduğu İddiası
Thomas’ın anlatımına göre Peyton’ın tablosundan, Sotheby’s bu yıl kendisiyle iletişime geçene kadar haberi yoktu. Müzayede evi, eseri mayıs ayındaki New York çağdaş sanat satışında 1,5 milyon ila 2 milyon dolar tahminle sunmaya hazırlanıyordu. Sotheby’s, Thomas’ın fotoğrafını çevrim içi katalog yazısında “karşılaştırmalı görsel” olarak kullanmak istedi; taraflar internette bir yıl, basılı lot kartında ise iki hafta kullanım için 2 bin dolarlık lisans bedelinde anlaştı.
Ancak bir hafta sonra fotoğraf katalogdan kaldırıldı. Sotheby’s, Thomas’a bu işlemin “sanatçının temsilcisinin talebi üzerine” yapıldığını bildirdi. Müzayede evi, fotoğraf planlanan kapsamda kullanılmadığı için ücreti düşürmek istedi ve Thomas 1.500 doları kabul etti. Thomas, tabloyu gördükten sonra temsilcinin fotoğrafın katalogdan çıkarılmasını, kendi ifadesiyle eserin “birebir kopya” olan kökenini gizlemek amacıyla istediğine inandı.
Thomas; Peyton’ın yanı sıra Sotheby’s ve sanatçıyı temsil eden, tabloyu internet sitesinde sergileyen David Zwirner Gallery’ye de dava açtı. Dava dilekçesinde Peyton’ın tablosunun fotoğraftaki unsurların neredeyse tamamını kopyaladığı; Sotheby’s ile Zwirner Gallery’nin de eseri çoğaltarak, sergileyerek ve dağıtarak ihlali sürdürdüğü savunuluyor.
Dilekçede; Gallagher kardeşlerin öpüşme anı, Liam’ın soldaki profili, Noel’in önden görünen yüzü, ifadeler, başların eğimi, saçlar, kaşlar, ellerin ve kolların konumu, ışık ve Liam’ın yüzüğü gibi çok sayıda unsurun aynı şekilde kullanıldığı ileri sürülüyor. Thomas’a göre benzerlikler hem çok sayıda hem de dikkat çekici ölçüde belirgin.
Peyton daha önce de bir fotoğrafçının hukuki itirazıyla karşılaşmıştı. Fotoğrafçı Dennis Morris, Sex Pistols grubuna ait fotoğraflarından yola çıkılarak hazırlanan çizimler nedeniyle sanatçıya dava açmış; uyuşmazlık daha sonra mahkeme dışında çözüme kavuşmuştu.
Fotoğrafın resim veya başka bir sanat eserine dönüştürülmesinde izin ve “dönüştürücü kullanım” sınırı uzun süredir tartışılıyor. SanalSergi’de daha önce Warhol’un bir fotoğrafı kullanmasıyla ilgili telif kararını ve Annie Leibovitz’in Bieber fotoğrafı için açtığı davayı da ele almıştık.
Görsel kaynakları: Tüm görseller mahkeme belgelerinden alınmıştır.