Curiosity keşif aracı etkileyici görüntüler göndermeye devam ediyor: NASA, milyarlarca yıl boyunca rüzgârın şekillendirdiği uzak kayalıkları gösteren yeni ve çarpıcı bir panoramayı yayınladı.
Curiosity, bu manzarayı 11 Ağustos’ta, Mars’taki 4.982. gününde Mastcam cihazını kullanarak görüntüledi. Altı ayrı kare, Dünya’ya gönderildikten sonra tek bir panorama halinde birleştirildi.
Mars yerel saatine göre yaklaşık 08.30’da çekilen görüntüde güneş ışığı engebeli kayalıkları aydınlatırken, ön planda mavi tonlar dikkat çekiyor. NASA, sabahın erken saatlerindeki görünümü korumak amacıyla panoramayı alışılmış beyaz dengesi işlemini uygulamadan işledi.
Bu jeolojik oluşum “yardang tabakası” olarak biliniyor. Yaklaşık 16 kilometre boyunca uzanan tabaka, Gale Krateri tabanından yaklaşık 5 kilometre yükselen Sharp Dağı’nın kuzeybatı bölümünde yer alıyor.
Curiosity, 2012’de Gale Krateri’ne indi ve 2014’ten bu yana Sharp Dağı’na tırmanıyor. Rover kısa süre önce yaklaşık 1 kilometrelik irtifa kazanımına ulaştı; bu, bugüne kadar herhangi bir Mars keşif aracının ulaştığı en büyük tırmanış yüksekliği.
Bilim insanları, yardangların sertleşmiş tortul bir tabakanın zaman içinde rüzgâr tarafından aşındırılmasıyla oluştuğunu düşünüyor. Bu malzeme başlangıçta kratere taşınan rüzgâr kaynaklı kumlardan veya volkanik külden oluşmuş olabilir. Tabakanın yaklaşık üç milyar yıl önce oluştuğu düşünülse de Sharp Dağı’nın büyük bölümünü oluşturan jeolojik katman dizisinden belirgin biçimde farklı görünüyor.
NASA’nın Güney Kaliforniya’daki Jet Propulsion Laboratory’sinde Curiosity proje bilimcisi olan Ashwin Vasavada, “Yardang tabakası sanki bulunduğu yere ait değilmiş gibi görünüyor. Rengi farklı, katmanları alışılmadık bir açıyla eğimli ve neredeyse sonradan yapıştırılmış gibi,” diyor. “Ama oraya ulaşmayı heyecan verici kılan da tam olarak bu. Bu tabakayı neyin oluşturduğundan kimse tam olarak emin değil; fikirlerden biri, antik volkanik patlamalarla biriken kül olabileceği yönünde.”
Vasavada’ya göre bu oluşum, dağın ilk jeolojik katman dizisinin bir parçası olarak meydana gelmek yerine, bir aşınma döneminin ardından sonradan eklenmiş olabilir.
Vasavada, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Yardang tabakası, Sharp Dağı’nın katmanlı yapısını oluşturan kesintisiz tabakaların bir parçası gibi görünmüyor. Biraz daha sonra eklenmiş. Jeologların uyumsuzluk olarak adlandırdığı şeyin üzerinde bulunuyor; yani yeni katmanlar üstlerine birikmeden önce önceki katmanların aşındığı, jeolojik zaman içinde oluşmuş bir boşluğun,” diyor.
Sharp Dağı’nın jeolojik katmanları, Mars’taki koşulların zaman içinde nasıl değiştiğine dair kanıtlar sunuyor. Bilim insanları dağı inceleyerek, gezegenin daha sıcak ve daha nemli olduğu dönemlerde bölgede bulunan antik göller ve akarsular hakkında bilgi edindi. İklim değişip yüzey suları ortadan kaybolduğunda bazı bölgelerde tuzlu mineraller geride kaldı. Daha sonraki dönemlerde gerçekleşen rüzgâr aşındırmasının da yeni panoramada görülen yardangların şekillenmesine katkıda bulunmuş olabileceği düşünülüyor.
Görüntü, gün doğumundan yaklaşık bir saat sonra çekildi. Vasavada, atmosfer ve ışık koşullarındaki farklılıklara rağmen manzaranın Dünya’daki bazı bölgelerle benzerlik taşıdığını söylüyor.
Vasavada, Reuters’a verdiği demeçte, “Bu manzarada bana Arizona’daki Monument Valley boyunca yapılan bir yolculuğu hatırlatan vahşi bir his var. Gökyüzünün altında sessizliği ve sonsuz açıklığı neredeyse hissedebiliyorsunuz. Ama kulağa ne kadar tanıdık gelse de gökyüzü turuncu, gün doğumu ise mavi tonlara sahip. Dünya’ya benziyor ama kesinlikle Mars,” diyor.
Bu haftanın başlarında Curiosity’nin Kızıl Gezegen’deki 5.000. gününü geride bıraktığı ve bunu “Chocolatal” olarak bilinen kumlu bir sırtın panoramasıyla kutladığı bildirilmişti.