1930’ların Britanyası denildiğinde, özellikle çok sayıda History Channel belgeseli izlediyseniz, muhtemelen aklınıza açlık yürüyüşleri, işsizlik kuyrukları ve Avrupa’nın üzerine çökmeye başlayan savaş gölgesi gelir.
Elbette bunların hepsi son derece önemliydi. Ancak yeni bir fotoğraf kitabının gösterdiği gibi, o on yıl bundan çok daha fazlasını barındırıyordu.
Tarihçi Steven Brindle ve yazar Maureen Hill, büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamış yüzlerce fotoğrafı Britain in the 1930s adlı kapsamlı ciltli kitapta bir araya getirdi.
Fotoğrafların önemli bir bölümü Daily Mail‘in yayıncısı Associated Newspapers’ın arşivinden, diğerleri ise Getty Images’ın Hulton ve Keystone koleksiyonlarından geliyor. Cornwall’dan Orkney’e kadar bölgeler temelinde düzenlenen kitap, 616 sayfadan oluşuyor.
Brindle, kitabın çerçevesini 20. yüzyılın ünlü romancısı, oyun yazarı ve yayıncısı JB Priestley’nin 1934 tarihli English Journey adlı çalışması etrafında kuruyor.
Priestley bu çalışmada üç farklı İngiltere tanımlıyordu: katedraller ve köylerden oluşan eski ülke, Viktorya döneminde inşa edilen sanayi İngiltere’si ve ana yollar, sinemalar ve dans salonlarıyla şekillenen, Amerikan etkisindeki yeni dünya.
Dikkat çekici olan, kırsal alanların 1930’ların modern dünyasından ne kadar az etkilenmiş görünmesi. Brindle giriş bölümünde, “20. yüzyılın ne kadar az iz bıraktığı gerçekten şaşırtıcı; 1900 sonrasına ait neredeyse tek bir yapı bile görünmüyor, 1800 sonrasına ait olanlar da çok az,” diye yazıyor.
Fotoğraf açısından bakıldığında ise kitap tam anlamıyla bir hazine. Karelerin birçoğu isimleri zaman içinde unutulmuş gazete fotoğrafçıları tarafından çekilmiş olsa da kompozisyonlar tekrar tekrar etkileyici bir düzeye ulaşıyor. İşte benim favorilerimden bazıları.
Liverpool’un “Çöp Kutuları”
1930’da Liverpool Polisi, kavşaklarda görev yapan memurlarını rüzgâr ve çamurdan korumak için bu koruyucu kutularla donattı. Fikir, yerel gazeteye mektup yazan bir sürücüden gelmişti ve polis teşkilatı bunlara kısa sürede “çöp kutuları” adını taktı.
Polis memurunun beyaz kollukları, işaretlerinin sürücüler tarafından daha kolay görülmesini sağlıyordu. Fotoğraf da memuru arkasındaki caddeye karşı kusursuz biçimde çerçeveliyor.
Ritz’de Boxing Day
Manchester’daki Ritz Dancing Hall’da bir kasiyer, 1938 Boxing Day’inde ödeme masasının arkasından gülümsüyor. Arkasındaki tabelalarda çocuklar için yarı fiyat ve akşam girişine dahil altı penilik bir ikram kuponu duyuruluyor.
Dans salonları, JB Priestley’nin “yeni İngiltere” olarak tanımladığı dünyanın tam da merkezinde yer alan mekânlardı.
Okul Çocukları İçin Güvenli Geçiş
Oxford’da tehlikeli bir yolu geçmek zorunda olan okul çocuklarına, üzerinde Safety-First yazan bir tabela tutan görevli eşlik ediyor. Bu uygulama, Britanya’daki modern okul geçidi görevlilerinin erken bir örneğiydi. Kitaba göre 1932 için yeni bir uygulamaydı.
Fotoğraftaki hareket bulanıklığı, dönemin fotoğrafçılarının çalışmak zorunda olduğu düşük enstantane hızlarını açık biçimde hatırlatıyor.
Bournville’de Tatlı Başarı
İki kadın, Warwickshire’daki Bournville’de bulunan Cadbury çikolata fabrikasından tamamlanmış kutu kulelerini dışarı taşıyor. Quaker kardeşler George ve William Cadbury burada çalışanları için örnek bir yerleşim yeri inşa etmişti.
1930’lara gelindiğinde burası Britanya İmparatorluğu’nun en büyük kakao işleme tesisi olmuş ve yaklaşık 10 bin kişiye istihdam sağlıyordu.
Koyunlar Winsford’a Geliyor
Exmoor koyun sürüleri, 1937’de Exmoor Horn Sheep Breeders Society Show and Sale etkinliği için Somerset’teki Winsford köyüne getiriliyor.
At sırtındaki bir adam sürüyü park edilmiş otomobillerin yanından geçiriyor. Kare, atların ve motorlu araçların hâlâ aynı yolları paylaştığı bir dönemi çarpıcı biçimde gösteriyor.
Clydebank’te Queen Mary
Kalabalıklar, inşa edildiği Clydebank’te yeni yolcu gemisi Queen Mary’yi görmek için nehir kıyısında toplanıyor. Gemi, Mayıs 1936’da Southampton’dan New York’a ilk seferine çıktı.
Soldaki dev vinç ve duman çıkaran römorkör, Clydeside’da hâlâ tüm gücüyle çalışan sanayi dünyasını canlı biçimde hissettiriyor.
Kazlar Yolda
Yorkshire’da Helmsley yakınlarındaki Carlton köyünde kazlar, elinde sopa bulunan bir adam ve lastik çizme giymiş bir çocuk tarafından caddede ilerletiliyor.
Bu kare 20. yüzyılda çekilmişti ancak arkadaki kilise kulesi ve ortalıkta tek bir otomobilin bile görünmemesi nedeniyle kolaylıkla 19. yüzyıla aitmiş gibi düşünülebilir.
Harrow Okulu’nun Şekerleme Dükkânı
1933’te eğitim yılının başında hasır boater şapkalar takan öğrenciler Harrow School’un şekerleme dükkânında toplanıyor. Tezgâhta Toblerone çikolata yığınları bulunuyor.
Eton öğrencileri hâlâ silindir şapka takarken Harrow öğrencileri boater şapkalarını kullanmaya devam ediyordu. Öğrencilerden biri, ağzı doluyken doğrudan objektife bakıyor.
Şerbetçi Otlarının Üzerinde
1937’de Kent’te uzun sırıklar üzerinde duran işçiler, şerbetçi otu sarmaşıklarının hasada hazır olup olmadığını kontrol ediyor. Her yıl binlerce Londralı, çalışarak tatil yapmak için Kent’teki şerbetçi otu bahçelerine akın ediyordu. İkinci işçi, ilk adamın bacakları arasında kusursuz biçimde çerçevelenmiş; bitki sıraları ise gözü doğrudan kaçış noktasına yönlendiriyor.
Steven Brindle ve Maureen Hill’in hazırladığı Britain in the 1930s, Atlantic Publishing tarafından 5 Kasım 2026’da ciltli olarak yayımlanacak. Kitabın fiyatı 50 sterlin.