Fotoğraf ve video yarışmaları, ortaya çıktıkları günden bu yana sahte ve manipüle edilmiş çalışmalarla uğraşmak zorunda kaldı. Üretken yapay zekâ çağında ise bu görev giderek daha da zorlaşıyor. Birçok yarışmada, gönderilen çalışmaların — hatta bazen kazananların bile — yapay zekâyla üretildiği veya geliştirildiği ortaya çıktı. Şimdi benzer bir durum Nikon’un sponsorluğundaki bir yarışmada yaşandı.
Şirket, Small World in Motion yarışmasında birincilik kazanan videoyu diskalifiye ettiğini açıkladı ve çalışmanın “üretken yapay zekâyla ilgili yarışma kurallarına uymadığını” belirtti. İlgili kural oldukça açık: “Yapay zekâ tarafından oluşturulan videolara izin verilmez ve Sponsor, doğrulama amacıyla orijinal videoyu talep etme hakkını saklı tutar.”
Söz konusu videonun, “solunum fonksiyonlarını etkileyen nadir bir genetik hastalık olan primer siliyer diskinezi (PCD) bulunan bir çocukta hava yolu silyalarının anormal hareketini” gösterdiği belirtilmişti. Videonun kazanan olarak açıklandığı ilk basın bülteninde de görüntülerin bilimsel önemi ve nasıl kaydedildiği hakkında birkaç paragraflık ayrıntılı bilgi yer alıyordu.
Açıklamada belirtilmeyen şey, üretken yapay zekânın videonun oluşturulmasında tam olarak nasıl bir rol oynadığı
Nikon’un açıklamasına göre karar, “videonun ve destekleyici materyallerin kapsamlı biçimde yeniden değerlendirilmesinin ve jüri üyeleriyle yapılan görüşmelerin ardından” verildi. Şirket ayrıca kararın “yalnızca gönderilen videonun bu yarışma için belirlenen kurallara uygunluğu temelinde” alındığını ve “katılımcının mesleki itibarı, bilimsel katkıları veya niyeti hakkında bir değerlendirme olarak yorumlanmaması gerektiğini” vurguluyor.
Açıklamada yer almayan nokta ise üretken yapay zekânın videonun oluşturulmasında tam olarak nasıl kullanıldığı; görüntünün tamamen sentetik mi olduğu, yoksa başlangıçta gerçek olan bir görüntünün düzenlenmesinde mi yapay zekâdan yararlanıldığı. Video hâlâ yarışmayla ilgili haberlerde görülebiliyor ve oldukça dünya dışı görünüyor; ancak gerçek mikroskopi videoları da çoğu zaman benzer bir etki yaratabiliyor. BBC’nin aktardığına göre kazanan isim “yapay zekâ kullandığını kabul etti.” Haberde ayrıca başka bilim insanlarının videoyla ilgili şüphelerini dile getirdiği ve PCD konusunda uzman bir araştırmacının videodaki hücrelerin “PCD hastalarından alınan hücrelere hiç benzemediğini” söylediği belirtiliyor.
Nguyen Nam OME | Chu Se, Gia Lai, Vietnam | Differential Interference Contrast (DIC) | 40X (Objektif Büyütme)
Nguyen Nam Nhat / Nikon Small World
Şirkete göre bu olay, gelecekte yarışma kurallarını ve değerlendirme süreçlerini yeniden gözden geçirmesi gerektiğini gösteriyor. Ancak yapay zekâ araçları geliştikçe, insanların bu araçlara olan aşinalığı ve onları kullanma isteği arttıkça, yapay zekâyla oluşturulan veya düzenlenen içerikleri tespit etmeye yönelik araçların sayısı artsa bile benzer olayların yaşanmaya devam etmesi muhtemel görünüyor. Gerçekte mevcut araçların birçoğu ya tahminde bulunuyor ya da iyi niyetle hareket eden şirketlerin araçlarına yerleştirdiği filigranlara dayanıyor. Manipüle edilmiş veya tamamen yapay olarak üretilmiş bir videoyu yarışmaya göndermek isteyen biri, bu yöntemlerin önemli bir bölümünü görece kolay biçimde aşabilir.
Olayın ardından Nikon, birincilik ödülü 3.000 dolar olan Small World in Motion yarışmasının sıralamasını değiştirdi. Birincilik, daha önce ikinci sırada yer alan Nguyen Nam Nhat’a verildi. Nhat’ın videosunda “küçük bir yuvarlak solucan ile tek hücreli bir Dileptus” hareket halinde görülüyor. İkinciliğe Benedikt Pleyer’in denizanası larvalarını gösteren videosu yükselirken, üçüncülük ise “komşu hücrelerde senkronize hücre bölünmesini” görüntüleyen Dr. Andrew Moore’un çalışmasına verildi. Tüm kazananlara Nikon Small World web sitesinden ulaşılabilir.