Fotoğrafçı Dara Ojo, makro fotoğrafçılık yolculuğuna pandemi sırasında Çin’de yaşarken başladı. Başlangıçta sokağa çıkma kısıtlamaları sırasında doğal dünyayı keşfetmenin bir yoluydu bu. Ancak zamanla Nijerya doğumlu fotoğrafçı için çok daha büyük bir tutkuya dönüştü.
Aradan geçen altı yılda Ojo; Çin, Kosta Rika, Kanada, Meksika ve Nijerya’da böcekleri fotoğrafladı. Çoğu insanın fark etmeden yanından geçtiği küçük canlılar, onun objektifinde ayrıntıları ve davranışlarıyla görünür hâle geldi.
Ojo, bütün bu çalışmalarını yeni yayımlanan 290 sayfalık Tiny Titans: The Silent Keepers of Our Ecosystem (Minik Devler: Ekosistemimizin Sessiz Koruyucuları) adlı kitabında bir araya getirdi. Fotoğrafçı, PetaPixel‘e makro fotoğrafçılığa yaklaşımını, sahada karşılaştığı zorlukları ve kitabındaki unutamadığı karelerin hikâyelerini anlattı.
Dara Ojo’nun makro fotoğrafçılık yaklaşımı: Sabır ve doğal davranışlar
“Canlıları doğal yaşam alanlarında fotoğraflıyorum. Konularıma zarar vermiyor, onları yönlendirmiyor veya sahnelemiyorum. Davranışlarını mümkün olduğunca doğal biçimde belgelemeye çalışıyorum,” diye açıklıyor.
“Sabır, muhtemelen yaklaşımımın en önemli parçası. Makro fotoğrafçılıkta, özellikle yüksek büyütme oranlarında, en küçük hareketler bile bir fotoğrafı tamamen değiştirebilir. Hafif bir esinti, hareket eden bir yaprak veya başını çeviren bir böcek, her şeye yeniden başlamanız gerektiği anlamına gelebilir.”
Ojo’nun yaklaşımı, makro fotoğrafçılığın yalnızca teknik büyütme ve keskinlikten ibaret olmadığını hatırlatıyor. Özellikle canlıların doğal davranışlarını belgeleyen fotoğrafçılar için konuya müdahale etmemek, fotoğrafın görsel niteliği kadar önemli bir tercih. SanalSergi’de yayımlanan Makro Fotoğrafçılık: Gözden Kaçan Küçük Dünyaların Peşinde başlıklı yazıda da farklı doğa fotoğrafçıları, küçük canlıları rahatsız etmeden çalışmanın yöntemlerini anlatıyor.
Yüksek büyütmede netlik nasıl sağlanıyor?
Ojo, hareketten kaynaklanan bu zorlukları azaltmak için genellikle sabahın erken saatlerinde fotoğraf çektiğini söylüyor. Havanın daha serin olduğu bu saatlerde böcekler çoğunlukla daha az hareketli oluyor. Fotoğrafçı geceleri de çalışıyor; çünkü hava karardığında gündüzleri karşılaşmadığı bambaşka bir canlılar dünyası ortaya çıkıyor.
“Teknik açıdan istediğim ayrıntı düzeyini elde etmek için sık sık netleme basamaklama (focus bracketing) ve netleme istifleme (focus stacking) yöntemlerini kullanıyorum,” diyor. “Çok yüksek büyütme oranlarında alan derinliği inanılmaz derecede sığ oluyor. Bu nedenle farklı netleme noktalarına sahip birden fazla görüntü çekmem ve bunları tek bir fotoğrafta birleştirmem gerekebiliyor.”
Netleme basamaklama, aynı konunun farklı netlik düzlemlerine odaklanılarak art arda fotoğraflanması anlamına geliyor. Netleme istifleme ise bu karelerin net bölgelerinin birleştirilerek daha geniş bir alan derinliği elde edilmesini sağlıyor. Özellikle böceklerin gözleri, antenleri ve vücut dokuları gibi farklı uzaklıklarda bulunan ayrıntıları aynı görüntüde keskin göstermek için bu yöntemlerden yararlanılıyor.
Yüksek büyütmeli fotoğrafçılıkta netliğin ötesine geçen bir başka konu da görsel kompozisyon. Makro Fotoğrafçılıkta İleri Kompozisyon Teknikleri rehberimiz, alan derinliği, ışık kontrolü, doku ve görsel hikâye anlatımının küçük konuları nasıl etkileyici fotoğraflara dönüştürebileceğini ayrıntılı biçimde ele alıyor.
Kitabın kapağı: Peygamberdevesi
Ojo, PetaPixel‘e yeni kitabındaki en sevdiği ve hafızasında yer eden fotoğraflardan bazılarını anlatıyor. Bunların arasında kitabın kapağında yer alan, kendisi için özel bir anlam taşıyan peygamberdevesi fotoğrafı da bulunuyor.
“Onu, aslen geldiğim Nijerya’nın Lagos kentindeki Lufasi Doğa Parkı’nda fotoğrafladım,” diye anlatıyor Ojo. “O karşılaşmadan gerçekten çok keyif aldığımı hatırlıyorum. Peygamberdeveleri, sıra dışı görünümleri, etkileyici hareketleri ve sanki siz onları incelerken onların da sizi aynı dikkatle izliyormuş gibi görünmeleri nedeniyle fotoğraflamak için harika canlılar. Gerçekten eğlenceli fotoğraf deneyimlerinden biriydi.”
Mantar enfeksiyonuna yakalanmış bir yaprak pireciği
Ojo, yukarıdaki fotoğraf hakkında “Bu, doğal dünyayı neden böylesine sonsuz bir merak kaynağı olarak gördüğümü bana hatırlatan konulardan biri,” diyor. “İlk bakışta tuhaf, hatta biraz rahatsız edici görünebilir. Ancak arkasında olağanüstü bir biyolojik hikâye var.”
“Bazı mantarlar eklembacaklıları enfekte ediyor ve zamanla onların vücutlarından dışarı doğru uzanan yapılar oluşturuyor. Bu yapılar mantarın çoğalmasına ve yayılmasına yardımcı oluyor. Doğada var olan, çoğunu neredeyse hiç fark etmediğimiz karmaşık ilişkilerin çarpıcı bir örneği,” diye devam ediyor.
“Böyle bir canlıyı fotoğraflamak özellikle değerli. Çünkü insanların büyük çoğunluğunun doğrudan karşılaşma fırsatı bulamayacağı biyolojik bir etkileşimi belgeliyorsunuz.”
Yavrularını sırtında taşıyan kurt örümceği
Ojo, “Örümcekler, fotoğrafladığım canlılar arasında en yanlış anlaşılanlardan bazıları. Bence bu görüntü, insanların onlara ilişkin algılarını çok güzel bir şekilde sorgulatıyor,” diyor.
“Pek çok insan örümcekleri korkuyla ilişkilendiriyor. Oysa burada yavrularını taşıyan ve koruyan bir anne var. Dişi kurt örümcekleri bu olağanüstü ebeveynlik davranışlarıyla tanınıyor. Yavrular yumurta kesesinden çıktıktan sonra annelerinin sırtına tırmanarak onunla birlikte hareket ediyor.”
“İnsanların Tiny Titans kitabında karşılaşmasını istediğim fotoğraf tam da böyle bir şey. Başlangıçta korku uyandıran bir canlı, bir anda merak, hayranlık ve belki de empati uyandırabilir.”
Ojo’nun fotoğrafları, yüksek büyütmeli yaban hayatı fotoğrafçılığının hem teknik hem de anlatısal olanaklarını gösteriyor. Böcekler ve örümcekler gibi hareketli canlıların fotoğraflanmasına yönelik pratik yöntemleri incelemek isteyenler, Daha İyi Makro Yaban Hayatı Fotoğrafları Nasıl Çekilir? başlıklı rehberimize de göz atabilir.
Tiny Titans: Ekosistemin sessiz koruyucuları
Dara Ojo’nun 290 sayfalık Tiny Titans: The Silent Keepers of Our Ecosystem adlı fotoğraf kitabı, dünyanın farklı bölgelerinde karşılaştığı küçük canlıların ayrıntılı portrelerini ve doğadaki yaşamlarını bir araya getiriyor. Kitap, çoğu zaman göz ardı edilen bu canlıların yalnızca sıra dışı görünümlerine değil, ekosistem içindeki rollerine ve birbirleriyle kurdukları ilişkilere de dikkat çekiyor.
Tiny Titans: The Silent Keepers of Our Ecosystem, Rocky Mountain Books tarafından yayımlandı ve 45 dolardan satışa sunuluyor.
Dara Ojo’nun diğer çalışmalarını resmî internet sitesinde ve Instagram hesabında görebilirsiniz.
Görsel kredileri: Fotoğraflar © Dara Ojo.
